Quyền làm cha mẹ dành cho người thuộc cộng đồng LGBTQIA+

Việc xác định cha mẹ hợp pháp của trẻ thường có liên quan đến nhiều quy tắc phức tạp nhất định. Hoàn cảnh cụ thể của những người liên quan xác định ai là cha mẹ hợp pháp, có thể bao gồm tình trạng hôn nhân của một cặp vợ chồng, cha mẹ ruột của đứa trẻ và cách đứa trẻ được thụ thai.

Ngay cả đối với các cặp đôi là người hợp giới, khác giới thì việc thiết lập quyền làm cha mẹ hợp pháp của một đứa trẻ vẫn có thể là một quá trình phức tạp. Trên thực tế, việc là cha mẹ ruột của một đứa trẻ có thể không tự động khiến quý vị trở thành cha mẹ hợp pháp của trẻ đó.

Đối với những người LGBTQIA+, quá trình này có thể phức tạp hơn vì một số lý do. Ví dụ, những người LGBTQIA+ ít có khả năng sẽ kết hôn và việc này khiến họ có thể cần các thủ tục pháp lý khác để xác định quyền làm cha mẹ đối với con cái của mình. Ngay cả đối với các cặp đôi LGBTQIA+ đã kết hôn thì việc kết hôn và có tên của cả cha và mẹ trong giấy khai sinh của đứa trẻ có thể không đủ để bảo vệ quyền hợp pháp của cả cha và mẹ đối với đứa trẻ đó. Cha mẹ đồng giới có nhiều khả năng sẽ nuôi con nuôi hơn là cha mẹ khác giới.

Ngoài ra, các mối quan hệ LGBTQIA+ có thể khiến thẩm phán và luật sư không quen với vấn đề này thấy khó hiểu, đồng thời việc áp dụng luật cho các mối quan hệ LGBTQ+, vốn được viết cho những người hợp giới và dị tính luyến ái, cũng khó khăn hơn. Chúng ta sẽ xem xét những ví dụ sau:

Dưới đây là thông tin chung về một số phương pháp mà các cặp đôi LGBTQIA+ có thể sử dụng để thiết lập quyền hợp pháp đối với con cái của họ. Thông tin này không thay thế tư vấn của luật sư cho trường hợp cụ thể của quý vị. Nếu bạn đang cân nhắc lập gia đình hoặc bạn đã có con và chưa hỏi ý kiến luật sư về quyền làm cha mẹ, bạn nên cân nhắc liên hệ với luật sư gia đình có kinh nghiệm làm việc với người LGBTQIA+.

Nếu trẻ được thụ thai thông qua công nghệ hỗ trợ sinh sản, chẳng hạn như thụ tinh nhân tạo hoặc thỏa thuận mang thai kỳ, cha mẹ LGBTQIA+ có thể thực hiện các bước đảm bảo quyền hợp pháp của mình ngay khi đứa trẻ được sinh ra. Quyền hợp pháp này có thể thay đổi tuỳ thuộc vào cách thức trẻ được thụ thai.

Quay trở lại các ví dụ ở trên:

Vợ 1 (W1) kết hôn hợp pháp với Vợ 2 (W2). W1 mang thai và sinh con của họ (C), được thụ thai bằng tinh trùng của Người hiến tặng (D). W1, W2 và D, ai trong số họ sẽ là cha mẹ hợp pháp của C?

Trả lời: Là một quyền lợi trong hôn nhân, W2 được coi là cha/mẹ thứ hai của C và có thể có tên trên giấy khai sinh của C. Tuy nhiên, D vẫn có thể là cha/mẹ hơp pháp khác của C tuỳ thuộc vào việc D có từ bỏ yêu cầu quyền làm cha mẹ tại thời điểm D hiến tặng tinh trùng của mình hay không.

Theo luật Texas, "người hiến tặng" không có quyền làm cha mẹ. Nhưng để được coi là người hiến tặng, người đó phải cung cấp tinh trùng hoặc trứng của mình cho một bác sĩ hành nghề có giấy phép để sử dụng cho phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Bởi D trực tiếp tặng tinh trùng cho cặp đôi mà không thông qua bác sĩ hành nghề có giấy phép, nên D không được coi là một "người hiến tặng" theo luật, và một tòa án đã quyết định rằng D và W1 là cha mẹ hợp pháp của đứa trẻ. Nếu D đã cung cấp tinh trùng của mình cho một bác sĩ hành nghề có giấy phép để thụ tinh cho W1, chẳng hạn như thông qua ngân hàng tinh trùng, thì W2 có thể trở thành cha/mẹ hợp pháp khác của C bằng cách nhận con nuôi có xác nhận. Xem Nhận con nuôi bên dưới.

Trả lời: Nếu họ thụ thai đứa trẻ thông qua quan hệ tình dục hoặc W2 trực tiếp cung cấp tinh trùng của mình cho W1 để cô ấy tự thụ tinh tại nhà thì cả hai được coi là cha mẹ hợp pháp của đứa trẻ giống như bất kỳ cặp vợ chồng hay cha mẹ ruột nào khác.

Kết quả có thể khác nếu W2 cung cấp tinh trùng của mình cho việc hỗ trợ sinh sản để bác sĩ có thể thụ tinh nhân tạo W1.

Giả sử sau đó W1 và W2 ly hôn. Nếu W1 muốn loại W2 ra khỏi cuộc đời đứa trẻ thì cô ấy có thể lập luận rằng mình là cha/mẹ hợp pháp duy nhất bởi W2 là "người hiến tặng" theo luật Texas nên không có quyền làm cha mẹ. W2 có thể lập luận rằng là người chồng cung cấp tinh trùng để thực hiện thụ tinh nhân tạo và và đồng ý với phương pháp hỗ trợ sinh sản của vợ, W2 nên được coi là cha hợp pháp của đứa trẻ và có quyền giống như W1.

Tình huống này có thể gây nhầm lẫn vì luật Texas chỉ đề cập đến việc "chồng" đồng ý hỗ trợ sinh sản cho "vợ" mình. Tuy nhiên, nói chung, bất kỳ thuật ngữ giới tính nào trong luật phải được hiểu là bao gồm các giới tính khác. Vì vậy, về mặt logic, luật này vẫn nên áp dụng cho W2 với tư cách là một người chồng, nhưng quan tòa cũng có thể có quyết định khác.

Nếu W1 và W2 muốn đảm bảo rằng W2 được coi là cha mẹ hợp pháp, W2 cũng có thể nhận con nuôi có xác nhận sau khi đứa trẻ được sinh ra. Xem phần "Nhận con nuôi" bên dưới.

Chồng 1 (H1) kết hôn hợp pháp với Chồng 2 (H2). Họ nhờ một người mang thai hộ (S) mang thai đứa con của họ (C). Vậy thì H1, H2 và S, ai sẽ là cha mẹ hợp pháp của C?

Trả lời: S, với tư cách mẹ ruột và là người sinh ra đứa trẻ, sẽ là mẹ hợp pháp của đứa trẻ đó. Nếu H1 cung cấp tinh trùng của mình cho bác sĩ để thụ tinh nhân tạo cho S thì H1 có thể được coi là người hiến tặng không có quyền làm cha mẹ và S là mẹ hợp pháp duy nhất.

Họ sẽ phải chấm dứt quyền làm cha mẹ của S và tuân theo các thủ tục nhận con nuôi để H1 và H2 được tuyên bố là cha mẹ hợp pháp của C, nhưng S có thể phản đối họ với tư cách người mẹ hợp pháp của C nếu S quyết định giữ lại đứa trẻ đó.

Trả lời: Nếu họ tuân thủ quy trình pháp lý phù hợp để chuẩn bị và có thỏa thuận mang thai hộ được quan tòa chấp thuận thì H1 và H2 sẽ dễ dàng thiết lập các quyền hợp pháp với tư cách là cha mẹ dự định của C.

Mặc dù những ví dụ này minh họa một số vấn đề tiềm ẩn đối với các cặp đôi LGBTQIA+, nhưng việc hỗ trợ sinh sản rất phức tạp và nằm ngoài phạm vi của hướng dẫn này. Quyền làm cha mẹ của quý vị phụ thuộc phần lớn vào hoàn cảnh cụ thể của quý vị. Nếu quý vị quan tâm đến công nghệ hỗ trợ sinh sản (ART) hoặc nếu quý vị đã có con nhờ ART mà vẫn chưa thiết lập quyền làm cha mẹ thì quý vị nên tham khảo một luật sư có kinh nghiệm.

Không phải tiểu bang nào cũng công nhận thoả thuận mang thai hộ. Mặc dù Texas là một trong những tiểu bang cho phép việc mang thai hộ, quý vị cũng có thể nhờ người khác mang thai hộ tại một tiểu bang khác theo luật của tiểu bang đó. Tuy nhiên, việc lựa chọn quy định pháp luật thường vô cùng phức tạp và quý vị nên tham khảo ý kiến của luật sư có kinh nghiệm về các thỏa thuận mang thai.

Cha mẹ đơn thân phải đảm bảo rằng họ đã thực hiện các bước pháp lý phù hợp để đảm bảo người hiến tặng hoặc người mang thai hộ không có quyền làm cha mẹ, nếu họ không có ý định cùng làm cha mẹ với người hiến tặng hoặc người mang thai hộ.

Đối với người LGBTQIA+, việc nhận con nuôi không có quan hệ huyết thống về mặt sinh học với cha hoặc mẹ về cơ bản là giống với những người khác. Nếu quý vị kết hôn, quý vị phải cùng nhận con nuôi với người hôn phối của quý vị. Một người LGBTQIA+ chưa kết hôn cũng có thể nhận con nuôi với tư cách là một người trưởng thành. Một số khu vực pháp lý có thể cho phép các cặp vợ chồng chưa kết hôn, lãng mạn hoặc hai cá nhân thuần khiết nhận con nuôi chung.

Mặt khác, các cặp đôi chưa kết hôn hoặc hai cá nhân có quan hệ thuần khiết có thể nhận con nuôi riêng với tư cách là người lớn độc thân, nhưng thường nếu một người đã nhận con nuôi thì người còn lại sẽ phải chờ sáu tháng mới được thực hiện thủ tục nhận nuôi một người con khác.

Sự khác biệt lớn nhất đối với các cặp đôi hoặc cá nhân LGBTQIA+ muốn nhận con nuôi là, theo luật Texas, các nhà cung cấp dịch vụ phúc lợi trẻ em có thể phân biệt đối xử dựa trên tín ngưỡng tôn giáo của họ, bao gồm cả việc từ chối làm việc cùng hoặc giao trẻ cho cha mẹ nuôi là người thuộc giới LGBTQIA+. Nếu quý vị muốn nhận con nuôi ở Texas, quý vị nên tìm nhà cung cấp dịch vụ phúc lợi trẻ em hoặc nhận con nuôi thân thiện với LGBTQIA+.

Nếu trong cặp đôi LGBTQIA+ có một người là cha/mẹ ruột của trẻ và người kia không phải thì cặp đôi nên tiến hành "nhận con nuôi xác nhận" cho cha/mẹ không hợp pháp. Giống việc nhận con nuôi của cha/mẹ kế, nhận con nuôi có xác nhận cho phép quý vị "nhận con nuôi" và thiết lập quyền hợp pháp đối với đứa trẻ mà không phải chấm dứt quyền của cha/mẹ kia. Quay trở lại ví dụ của chúng tôi ở trên:

Trong tình huống D cung cấp tinh trùng của mình cho W1 để thụ tinh tại nhà, D có thể được tuyên bố là cha hợp pháp khác của đứa trẻ. Trong trường hợp này, W2 không thể nhận nuôi C nếu trước đó chưa chấm dứt quyền hợp pháp của D đối với đứa trẻ. D cũng có thể phản đối W2 nếu D quyết định mình muốn tiếp tục làm cha hợp pháp của trẻ.

Việc nhận con nuôi rất phức tạp, hướng dẫn này không thể bao quát hết mọi tình huống. Quý vị nên tham khảo luật sư có kinh nghiệm nếu muốn nhận con nuôi.

Thông qua lệnh xác nhận quyền làm cha mẹ, một người có thể yêu cầu quan tòa tuyên bố họ là cha/mẹ hợp pháp của một đứa trẻ. Ở Texas, quá trình này được thực hiện thông qua một vụ kiện ảnh hưởng đến quan hệ giữa cha mẹ và con (SAPCR). Điều này có thể hữu ích cho cha mẹ không phải là cha mẹ ruột nói riêng nếu họ chưa thiết lập quyền làm cha mẹ thông qua ART hoặc nhận con nuôi.

Tuy nhiên, nhiều trường hợp có thể rất phức tạp. Theo luật Texas, chỉ một số người mới đủ điều kiện được nhận lệnh xác nhận quyền làm cha mẹ và đôi khi họ phải tuân theo những giới hạn thời gian nghiêm ngặt. Quay trở lại ví dụ ở trên:

Bất kể B là người hợp giới hay chuyển giới, B có thể yêu cầu tòa án giao cho quyền nuôi con nếu B có vai trò là người chăm sóc đứa trẻ đó - đã chăm sóc thực sự, đã trông giữ và kiểm soát đứa trẻ trong ít nhất sáu tháng. Tuy nhiên, B phải nộp đơn vụ kiện trong vòng 90 ngày kể từ ngày mất mất liên lạc với trẻ. Nếu nộp đơn sau 90 ngày thì yêu cầu quyền làm cha mẹ của B có thể bị từ chối.

Xin nhắc lại, lệnh xác nhận quyền làm cha mẹ có thể có ích cho những cha mẹ LGBTQ+ chưa thiết lập quyền hợp pháp đối với con cái của họ trước đó. Trong tình huống này, những người mà vợ/chồng của họ cho phép họ cùng nuôi dạy con cái có thể sử dụng lệnh này nếu sau đó người vợ/chồng cố gắng cắt đứt liên lạc của họ với đứa trẻ. Nếu quý vị đang đối mặt với những thách thức về quyền nuôi con hoặc lo lắng về các quyền hợp pháp của mình đối với con, quý vị nên tham khảo ý kiến của một luật sư có kinh nghiệm.

Toà Texas chưa bao giờ công nhận rằng hai người trở lên có thể là cha mẹ hợp pháp của một đứa trẻ. Tuy nhiên, đôi khi những người lớn khác, thường là ông bà hoặc những người họ hàng khác, có thể được giao quyền nuôi hoặc thăm nom đứa trẻ đó. Mặc dù vẫn còn hiếm ở Hoa Kỳ, các tòa án ở các tiểu bang khác đã tuyên bố rằng một đứa trẻ có thể có 3 phụ huynh hợp pháp trở lên. Nếu có nhiều hơn hai người lớn muốn cùng nuôi dạy con quý vị, quý vị nên tham khảo ý kiến luật sư. Quý vị có thể tham khảo một số phương án chính thức và không chính thức khác để một người khác có thể tham gia vào quá trình chăm sóc trẻ.

Thiết lập quyền làm cha mẹ chỉ là trở ngại đầu tiên mà các bậc cha mẹ LGBTQIA + có thể gặp phải. Nếu cha mẹ quyết định ly hôn hoặc ly thân, danh tính LGBTQIA+ có thể gây ra các vấn đề khác trong quá trình tố tụng quyền trực tiếp nuôi con.

Một quan tòa quyết định ai sẽ được quyền trực tiếp nuôi con dựa trên những gì mà quan tòa cho rằng sẽ mang lại "lợi ích tốt nhất" cho đứa trẻ.

Trong một vụ tranh chấp giữa hai cha mẹ hợp pháp, cả cha và mẹ đều phải được giao quyền nuôi con chung theo mặc định. Như đã thảo luận trong Ví dụ 4 ở trên, đôi khi cha/mẹ không hợp pháp cũng có thể nộp đơn đòi quyền nuôi con. Tuy nhiên, ngay cả khi cha/mẹ không hợp pháp có thể nộp đơn kiện đòi quyền nuôi con thì cha/mẹ hợp pháp gần như sẽ luôn thắng kiện trừ khi cha/mẹ không hợp pháp có thể chứng minh rằng việc giao quyền nuôi con duy nhất cho cha/mẹ hợp pháp "sẽ làm ảnh hưởng xấu đáng kể đến sự phát triển cảm xúc hoặc sức khoẻ thể chất của trẻ."

Đó là lý do tại sao điều quan trọng là thiết lập các quyền hợp pháp thông qua các phương pháp nêu trên nếu quý vị muốn bảo vệ quyền làm cha mẹ đối với con mình. Một người cha/mẹ hợp pháp sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi muốn có thêm quyền đối với đứa trẻ hoặc chấm dứt quyền của một cha/mẹ hợp pháp khác.

Bản dạng giới và thậm chí cả khuynh hướng tình dục vẫn chưa được nhắc đến công khai trong nhiều vụ kiện ở Texas, vì vậy luật đặc biệt không rõ ràng về những vấn đề này. Những bậc cha mẹ có giới tính đa dạng và cha mẹ đang nuôi dạy những đứa trẻ có giới tính đa dạng đều có thể phải đối mặt với khó khăn trong việc đòi quyền nuôi con.

Ở Sandoval, người đàn ông chuyển giới đã thua trong lập luận thứ nhất. Tòa án cho rằng chỉ một người đàn ông khẳng định mình là cha ruột của bọn trẻ mới có thể yêu cầu lệnh xác nhận quyền làm cha mẹ, điều này không áp dụng trong trường hợp này vì bọn trẻ là con nuôi. Anh lại thua trong lập luận thứ hai vì đã không nộp đơn kiện trong vòng 90 ngày kể từ ngày mất liên lạc với bọn trẻ.

Mặc dù tòa án phúc thẩm không trực tiếp xem xét các vấn đề liên quan đến bản dạng giới của anh nhưng tòa án thứ cấp thì có. Ban đầu, anh nộp đơn kiện trước khi được thay đổi tên hợp pháp và đánh dấu giới tính và tòa án cấp sơ thẩm cho rằng anh đã không tuyên bố với tư cách là một người đàn ông khẳng định mình là cha của bọn trẻ vì anh không phải là đàn ông. Sau đó, anh nhận được lệnh của tòa án yêu cầu thay đổi tên và đánh dấu giới tính và nộp đơn lại, nhưng tòa án phúc thẩm không phải xem xét thêm vấn đề này bởi anh đã thua vì những lý do khác nêu ở trên.

Mặc dù bản dạng giới của anh có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định về vụ kiện này nhưng chắc chắn đã làm nảy sinh thêm các vấn đề và cho thấy luật dành cho người hợp giới có thể khó áp dụng như thế nào đối với người chuyển giới.

Đây là một trong số ít quyết định ở Texas về quyền của cha mẹ chuyển giới. Tuy nhiên, một số tòa án bên ngoài Texas đã xem xét những vấn đề này và nhiều nguyên tắc chung về luật gia đình có thể giúp bảo vệ cha mẹ LGBTQIA+.

1. Về cơ bản theo hiến pháp, cha mẹ có quyền nuôi dạy con cái của họ theo các Điều khoản về thủ tục thích hợp của Tu chính án thứ năm và thứ mười bốn. Điều này gây khó khăn cho việc hạn chế hoặc chấm dứt quyền làm cha mẹ mà không có lý do chính đáng.
2. Cha mẹ là người chuyển giới cũng có thể được bảo vệ bởi quyền tự do ngôn luận theo hiến pháp theo Tu chính án thứ nhất. Chính phủ không thể hạn chế hành vi biểu cảm của một người, chẳng hạn như cách họ chọn cách ăn mặc hoặc thể hiện bản thân mà không có lý do chính đáng. Điều này có thể khiến tòa án không được hạn chế biểu hiện giới tính của cha hoặc mẹ là người chuyển giới hoặc cách họ giao tiếp với con cái về danh tính của mình.
3. Như đã thảo luận ở trên, cả cha và mẹ hợp pháp thường được giao quyền nuôi con. Vì vậy, nếu cha hoặc mẹ là người chuyển giới đã thực hiện bất kỳ bước cần thiết nào để được tuyên bố là cha mẹ hợp pháp của đứa trẻ, thì tòa án sẽ gặp khó khăn hơn trong việc tách đứa trẻ ra họ. Theo quy tắc này, quan toà không được hạn chế quyền nuôi con của cha hoặc mẹ dựa trên xu hướng tình dục hoặc bản dạng giới của họ mà không có bằng chứng cho thấy điều đó đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến đứa trẻ. Nhiều vụ kiện công khai ủng hộ cha mẹ LGBTQIA+ về vấn đề này, mặc dù điều này không phải lúc nào cũng đúng, chẳng hạn như trường hợp của Jessica Lynn.
4. Trong các vụ kiện khác, tòa án cho rằng các quan toà không thể hạn chế quyền của cha mẹ chỉ để bảo vệ đứa trẻ khỏi sự thành kiến và kỳ thị. Ban đầu quy tắc này được áp dụng cho các cặp vợ chồng đa chủng tộc. Tòa án Tối cao Hoa Kỳ cho rằng không được tách con cái khỏi cha hoặc mẹ đang chung sống với một người khác chủng tộc chỉ vì vợ/chồng cũ của họ cố lập luận về sự phân biệt đối xử đối với cặp vợ chồng khác chủng tộc sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến con cái. Quy tắc này đã được mở rộng cho các cặp đôi LGBTQIA+ ở các khu vực pháp lý khác và cũng nên áp dụng hợp lý cho cha mẹ là người chuyển giới.
5. Cuối cùng, khi quyết định điều gì có thể là "lợi ích tốt nhất" cho một đứa trẻ, quan tòa nên xem xét tất cả các dữ kiện của một tình huống. Điều này có thể bao gồm những cân nhắc như chất lượng mối quan hệ của trẻ với mỗi phụ huynh, khả năng của mỗi phụ huynh trong việc đáp ứng các nhu cầu về thể chất, giáo dục và tình cảm của trẻ, sự sẵn lòng của mỗi bên phụ huynh trong việc hỗ trợ mối quan hệ của trẻ với phụ huynh khác, sự ổn định của cuộc sống gia đình và mong muốn riêng của trẻ.

Nếu quý vị đang lo lắng khi quyền của mình, với tư cách là cha/mẹ chuyển giới, bị phản đối, hãy tham khảo ý kiến ​​luật sư.

Việc trẻ thể hiện sự khám phá hoặc thể hiện một bản dạng giới khác cũng đặt ra những vấn đề tương tự. Xin nhắc lại, trong khi vấn đề vẫn chưa được đưa ra trong nhiều trường hợp, các tòa án đã phải cố gắng để cân bằng các quyền làm cha mẹ. Đặc biệt là khi một bên cha hoặc mẹ ủng hộ bản dạng giới của trẻ và việc trẻ được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc phù hợp với giới tính, còn bên kia thì không.

Rất khó để xem xét các vụ kiện áp dụng luật gia đình này, đặc biệt là những vụ kiện liên quan đến trẻ em, bởi vì hầu hết đều bị giữ kín không cho công chúng tiếp cận vì những lo ngại về quyền riêng tư.

Nếu quý vị lo ngại về quyền nuôi con giới tính mở, quý vị nên tham khảo ý kiến luật sư.

Nhiều tổ chức cung cấp thêm tài nguyên về cách nuôi dạy con cái và luật gia đình LGBTQIA+.

• ACLU: Bảo vệ quyền của cha mẹ chuyển giới và con cái của họ

• NCLR:

  • Sự công nhận hợp pháp dành cho các gia đình LGBTQ

  • Sự công nhận hợp pháp dành cho cha mẹ là đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (LGBT) ở Texas

• Trung tâm Luật Chuyển giới: Luật gia đình chuyển giới

Nếu cần luật sư tại Texas, quý vị có thể tìm trợ giúp pháp lý bằng cách sử dụng danh bạ của TexasLawHelp. Quý vị cũng có thể đăng ký dịch vụ từ các nhóm như ACLU của Texas, Lambda Legal và các tổ chức quốc gia khác.