Giới thiệu về tị nạn

Tị nạn là biện pháp bảo vệ pháp lý do một quốc gia cấp cho một người đã rời cố quốc của họ để tị nạn.

Người tị nạn là bất kỳ người nào ở ngoài quốc gia nơi họ mang quốc tịch, là người không thể hoặc không muốn trở về quốc gia nơi họ mang quốc tịch vì bị ngược đãi hoặc có cơ sở hợp lý để cảm thấy lo sợ bị ngược đãi vì một hoặc nhiều yếu tố sau:

• Chủng tộc

• Tôn giáo

• Quốc tịch

• Là thành viên của một nhóm xã hội cụ thể

• Quan điểm chính trị

Bất kỳ người nào có mặt tại Hoa Kỳ hoặc đến Hoa Kỳ đều có thể nộp đơn xin tị nạn. Tuy nhiên, chỉ những người có thể chứng minh rằng họ là người tị nạn mới được cấp tình trạng tị nạn.

Quý vị có thể nộp đơn xin tị nạn trong vòng một năm sau khi đến Hoa Kỳ. Sau khi đến Hoa Kỳ một năm, quý vị không còn được xin tị nạn trừ những trường hợp đặc biệt.

Trước tiên, quý vị phải có mặt trực tiếp tại Hoa Kỳ.

Thứ hai, quý vị phải chứng minh rằng mình sợ trở về cố quốc vì từng bị ngược đãi trước đây hoặc có khả năng bị ngược đãi trong tương lai.

Thứ ba, quý vị phải chứng minh rằng mình đã (hoặc sẽ) bị ngược đãi bởi chính phủ cố quốc hoặc một nhóm mà chính phủ không thể hoặc không muốn kiểm soát.

Cuối cùng, quý vị phải chứng minh rằng hành vi ngược đãi đã (hoặc sẽ) xảy ra vì một trong năm lý do được luật pháp bảo vệ, bao gồm:

• Chủng tộc

• Tôn giáo

• Quốc tịch

• Là thành viên của một nhóm xã hội cụ thể

• Quan điểm chính trị

Trước tiên, quý vị phải có mặt trực tiếp tại Hoa Kỳ.

Thứ hai, quý vị phải chứng minh rằng mình sợ trở về cố quốc vì từng bị ngược đãi trước đây hoặc có khả năng bị ngược đãi trong tương lai.

Thứ ba, quý vị phải chứng minh rằng mình đã (hoặc sẽ) bị ngược đãi bởi chính phủ cố quốc hoặc một nhóm mà chính phủ không thể hoặc không muốn kiểm soát.

Cuối cùng, quý vị phải chứng minh rằng hành vi ngược đãi đã (hoặc sẽ) xảy ra vì một trong năm lý do được luật pháp bảo vệ, bao gồm:

• Chủng tộc
• Tôn giáo
• Quốc tịch
• Là thành viên của một nhóm xã hội cụ thể
• Quan điểm chính trị

Không có một định nghĩa nào cho hành vi ngược đãi; tuy nhiên, một số tòa án đã mô tả ngược đãi là hành vi đe dọa mạng sống hoặc quyền tự do của những người được coi là khác biệt theo cách có thể bị coi là đàn áp. Việc xác định liệu hành vi gây tổn hại có đến mức trở thành hành vi ngược đãi hay không được thực hiện tuỳ từng trường hợp.

Một số ví dụ về hành vi gây tổn hại bao gồm gây tổn hại nghiêm trọng về thể xác, buộc phải điều trị y tế hoặc tâm lý, hình phạt quá hà khắc của cảnh sát hoặc chính phủ, và tội phạm tống tiền hoặc cướp của nghiêm trọng.

Những cá nhân chạy trốn khỏi hành vi bạo lực gia đình hoặc bạo lực băng đảng có thể vẫn đủ điều kiện xin tị nạn. Tuy nhiên, gần đây pháp luật đã có những sự phát triển ảnh hưởng đến những khiếu nại về các vấn đề này. Quý vị vui lòng xem Vụ việc A-B, 27 I&N tháng 12 316 (A.G. 2018). Do vậy, một cá nhân chạy trốn loại bạo lực này nên trao đổi với luật sư về ảnh hưởng tiềm ẩn của những thay đổi gần đây về luật đến vụ việc của họ.

Một nhóm xã hội cụ thể là một nhóm người có một điểm chung nào đó mà họ không thể hoặc không cần phải thay đổi. Một số ví dụ về các nhóm xã hội cụ thể bao gồm giới tính, khuynh hướng tính dục, nhóm bộ tộc hoặc gia đình của quý vị. Ngoài ra, nhóm phải có độ nhận diện trong xã hội và có nét đặc thù.

• Độ nhận diện trong xã hội đòi hỏi nhóm phải được nhìn nhận là một nhóm trong xã hội.

• Nét đặc thù là khả năng có thể xác định nhóm một cách rõ ràng. Người khác phải có thể dễ dàng biết ai ở trong nhóm và ai không ở trong nhóm.

Không! Quan điểm chính trị bao gồm quan điểm ủng hộ "các quyền cơ bản." Nhưng có một quan điểm chính trị là không đủ. Quý vị cũng phải thể hiện mối liên hệ giữa quan điểm chính trị của mình và hành vi ngược đãi mà quý vị đang phải chịu đựng.

Nói chung là không. Quý vị vẫn cần chứng minh rằng hành vi ngược đãi dựa trên một trong năm căn cứ được luật pháp bảo vệ và người hoặc nhóm người ngược đãi quý vị là chính phủ hoặc một nhóm mà chính phủ không thể hoặc không muốn kiểm soát.

Nói chung là không. Việc quý vị chứng minh mình đủ điều kiện xin tị nạn chỉ là bước đầu tiên trong quá trình xin tị nạn. Quan tòa xét xử vụ việc của quý vị hoặc viên chức tị nạn xét duyệt đơn của quý vị có toàn quyền quyết định - nghĩa là họ sẽ xem xét và cân bằng tất cả các yếu tố tích cực và tiêu cực khác trong trường hợp cụ thể của quý vị và quyết định xem liệu có nên cấp tị nạn cho quý vị hay không.

Nếu người hôn phối và các con của quý vị đang ở Hoa Kỳ, quý vị có thể thêm họ vào đơn xin tị nạn của mình; tuy nhiên, quý vị sẽ phải có bằng chứng về mối quan hệ, chẳng hạn như giấy đăng ký kết hôn hoặc giấy khai sinh của con mình. Ngoài ra, con của quý vị phải dưới 21 tuổi và chưa kết hôn.

Nếu người hôn phối và các con của quý vị không ở Hoa Kỳ, quý vị có thể thay mặt họ nộp đơn kiến nghị cho Người thân tị nạn (biểu mẫu I-730) chỉ sau khi đơn xin tị nạn của quý vị được chấp thuận.

Có! Một trong những lợi ích của việc được cấp tình trạng tị nạn là quý vị có thể làm việc tại Hoa Kỳ ngay lập tức sau khi được cấp tị nạn. Nếu quý vị đã nộp đơn xin tị nạn nhưng chưa nhận được quyết định, quý vị có thể nộp đơn xin giấy phép lao động 150 ngày sau ngày nộp đơn xin tị nạn nhưng quý vị sẽ phải đợi thêm 30 ngày trước khi được cấp giấy phép làm việc. Để xin giấy phép lao động, quý vị phải nộp biểu mẫu I-765.

Có! Nếu quý vị đã quá hạn 1 năm nộp đơn xin tị nạn, quý vị có thể nộp đơn xin Hoãn trục xuất và/hoặc xin được bảo vệ theo Công ước chống tra tấn. Quý vị sẽ sử dụng cùng một biểu mẫu, I-589, để xin Hoãn trục xuất và được bảo vệ theo Công ước chống tra tấn. Quý vị cũng có thể đủ điều kiện nộp đơn xin tị nạn, ngay cả sau thời hạn 1 năm, nếu quý vị có thể chứng minh rằng mình đủ điều kiện hưởng một trong các trường hợp ngoại lệ (hoàn cảnh thay đổi hoặc hoàn cảnh bất thường) đối với quy định này.

Hoãn trục xuất là một hình thức bảo vệ pháp lý khác cho phép một người ở lại Hoa Kỳ nếu họ đã từng bị ngược đãi trong quá khứ hoặc nếu họ sợ bị ngược đãi trong tương lai. Tuy nhiên, việc xin Hoãn trục xuất không bị áp dụng quy định về thời hạn nộp đơn 1 năm. Quý vị có thể yêu cầu Hoãn trục xuất bất cứ lúc nào sau khi đã đến Hoa Kỳ, nhưng quý vị phải có mặt tại tòa án di trú để nộp đơn xin loại hình cứu trợ này. Tuy nhiên, quý vị vẫn sẽ phải đưa ra bằng chứng giống như những bằng chứng cần thiết để xin tị nạn.

Quý vị sẽ nhận được một số, nhưng không phải tất cả, quyền lợi giống như quyền tị nạn nếu quý vị đáp ứng tiêu chuẩn của Hoãn trục xuất. Ví dụ như quý vị sẽ được nộp đơn xin và gia hạn giấy phép lao động, nhưng quý vị sẽ không được phép nộp đơn xin điều chỉnh tình trạng di trú thành cư trú dài hạn (thẻ xanh) hoặc quốc tịch Hoa Kỳ.

Ngoài ra, không giống như tị nạn, quy chế Hoãn trục xuất không cho phép quý vị nộp đơn xin cho một số người thân trực hệ cùng nộp đơn với quý vị ở Hoa Kỳ. Quý vị cũng không thể ra khỏi Hoa Kỳ nếu thắng kiện theo quy chế Hoãn trục xuất.

Quý vị sẽ nhận được một số, nhưng không phải tất cả, các quyền lợi tương tự như quyền tị nạn nếu quý vị đáp ứng tiêu chuẩn của CAT. Ví dụ như quý vị sẽ được nộp đơn xin và gia hạn giấy phép lao động, nhưng quý vị sẽ không được phép nộp đơn xin điều chỉnh tình trạng di trú thành cư trú dài hạn (thẻ xanh) hoặc quốc tịch Hoa Kỳ.

Ngoài ra, không giống như tị nạn, quy chế CAT không cho phép quý vị nộp đơn xin cho một số người thân trực hệ cùng nộp đơn với quý vị ở Hoa Kỳ. Quý vị cũng không thể ra khỏi Hoa Kỳ nếu quý vị thắng kiện theo quy chế CAT.

Quý vị không cần phải thuê luật sư để nộp đơn xin tị nạn. Tuy nhiên, luật di trú luôn thay đổi. Tất cả các trường hợp di trú, bao gồm cả trường hợp tị nạn, có thể phức tạp. Quý vị nên trao đổi với luật sư di trú về tình huống của mình (ngay cả khi quý vị quyết định không thuê luật sư đó). Luật sư di trú có thể giải thích các quyền và lựa chọn của quý vị.

Quý vị có thể đọc thêm về tị nạn trong Phần 208 của Đạo luật Di trú và Nhập tịch. Văn phòng Tư vấn Di trú Trung tâm Luật Đại học Houston cũng đã đóng góp bài trình bày này về quy trình xin tị nạn.